Avrasiyadakı enerji mübarizəsində yeni bir mərhələ mi?

İyulun 1-2-də Türkiyə Xarici İşlər Naziri Əhməd Davudoğlu və Enerji Naziri Taner Yılmaz Moskvaya səfər edərək iki ölkə arasındakı son dövrlərdə  intensivləşən rəsmi səfərlərə yenilərini əlavə etdilər. Moskva səfəri hər iki nazirin öz vəzifələrində ilk Rusiya səfəri xarakterini daşıyıb. Nazirlər səfər vaxtı iki ölkə arasındakı münasibətlərin inkişafını daha gücləndirmək üçün öz Rus həmkarları ilə danışıqlar aparıb və bu çərçivədə Baş Nazir Vladimir Putinin Türkiyə səfərinə hazırlıq məsələsi müzakirə ediblər. Bundan başqa, Rusiya və Türkiyə xarici işlər nazirləri kürəsəl və bölgəsəl məsələlərə dair müzakirələr aparıb.

Türkiyə-İran Münasibətləri: \"Təhlükəli qonşular\"

Türkiyə və İran Qafqazda və Yaxın Şərqdə tarixən rəqabət aparan iki qonşu dövlətdir. İki ölkə arasında  uzunluğu 450 km olan quru sərhəddi var. Bu sərhəd  1639-cu ildə Osmanlı ilə Səfəvi arasında imzalanan Qəsri Şirin müqaviləsiylə müəyyənləşdirilmişdir. Türkiyə və İran arasındakı ticarət dövriyyəsinin həcmi hazırda 7 milyard dolara çatır və 2010-cu ilə qədər bu həcmin illik 10 milyard dollara çatdırlması planlaşdırılır.

Rusiya-İran Strateji Münasibətləri

Soyuq müharibənin başa çatmasından sonra beynəlxalq münasibətlər sisteminin yeniden formalaşması prosesi yeni güc təmərküzləşmələrini və müxtəlif ölkələrin yeni münasibətlər sistemini qurma ehtiyacını gündəmə gətirdi. Yeni dövr ABŞ-in tək qütüblü dünya qurma təşəbbüsləri, AB-nin qlobal aktyor olma arzusu, Çinin və Hindistanın əhalisinin çoxluğu və sürətli iqtisadi inkişafı, Yaponiyanın rol arayışı və Rusiyanın bu prosesdə fəal iştirak arzusu ilə səciyyələnməkdədir. Bu prosesdə əsas mübarizə mərkəzlərindən biri kimi dünya enerji ehtiyatların büyük bir hissəsinin yerləşdiyi Yaxın Şərq və Xəzər bölgələri böyük önəm qazandı. Beynəlxalq münasibətlər sisteminin gələcək taleyinin müəyyənləşdirilməsində mühüm əhəmiyyətə malik olan bu coğrafiyadakı güc mübarizəsində bölgə xaricindən bir gücün, yəni fövqəldövlət ABŞ-ın fəallığına qarşı ənənəvi bölgəsəl güc İran ilə SSRI-nin dağılması ilə fövqəldövlət statusunu itirərək özünə yeni rol axtarışında olan Rusiyanın münasibətləri xüsusi diqqət cəlb etməkdədir. Bu yazıda Rusiya və İran arasındakı bu münasibətlərin xarakteri və əməkdaşlıq prosesi təhlil ediləcəkdir.